Η εφηβεία είναι η περίοδος κατά την οποία τα σώματα των παιδιών αρχίζουν να παράγουν ορμόνες που οδηγούν σε σωματικές αλλαγές και σημάδια ωρίμανσης.
Προετοιμάζει το σώμα για την αναπαραγωγή. Είναι επίσης η περίοδος κατά την οποία συμβαίνει σημαντική ανάπτυξη. Στα κορίτσια, ξεκινάει γύρω στην ηλικία των 8 ετών και στα αγόρια, γύρω στην ηλικία των 9 ετών, αλλά μπορεί να υπάρχουν κάποιες διακυμάνσεις. Η εφηβεία συνήθως διαρκεί περίπου δύο έως τρία χρόνια.
Τι πυροδοτεί την έναρξη της εφηβείας;
Το σώμα αρχίζει να αλλάζει όταν απελευθερώνονται ορμόνες από την υπόφυση στον εγκέφαλο.Η απελευθέρωση των ορμονών στη συνέχεια διεγείρει τις ωοθήκες στα κορίτσια και τους όρχεις στα αγόρια.
Τι προκαλεί τις αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα;
Στα κορίτσια, όταν διεγείρονται οι ωοθήκες, αρχίζουν να παράγονται οιστρογόνα. Τα οιστρογόνα στη συνέχεια προκαλούν την ανάπτυξη του μαστικού ιστού και αρχίζουν να επηρεάζουν τη μήτρα, οδηγώντας τελικά στην πρώτη περίοδο του κοριτσιού. Τα οιστρογόνα διεγείρουν επίσης την ανάπτυξη των ωαρίων. Κατά την εφηβεία, οι γοφοί των κοριτσιών διευρύνονται.
Στα αγόρια, όταν οι όρχεις διεγείρονται, αρχίζουν να μεγαλώνουν και παράγουν τεστοστερόνη και σπέρμα. Η τεστοστερόνη οδηγεί σε μεγαλύτερο πέος, βαθύτερη φωνή και τριχοφυΐα στο πρόσωπο. Κατά την εφηβεία, τα αγόρια γίνονται πιο φαρδιά και πιο μυώδη.
Τόσο στα αγόρια όσο και στα κορίτσια, άλλες ορμόνες απελευθερώνονται από τα επινεφρίδια κατά την εφηβεία και μπορούν να οδηγήσουν σε ακμή, τριχοφυΐα στην ηβική περιοχή και στις μασχάλες, καθώς και δυσάρεστη οσμή του σώματος.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι νέοι έχουν «απότομες αυξήσεις» όταν αρχίζουν να ψηλώνουν. Η ανάπτυξη επιβραδύνεται προς το τέλος της εφηβείας. Στα κορίτσια, αυτό συμβαίνει περίπου στην ηλικία των 13 έως 14 ετών και στα αγόρια, περίπου στα 16 έως 17.
Ποια είναι τα προβλήματα υγείας που μπορεί να προκύψουν;
Κατά την εφηβεία, ορισμένοι νέοι μπορεί να αρχίσουν να παίρνουν βάρος πιο γρήγορα και είναι σημαντικό να τρώνε υγιεινά και να συμπεριλαμβάνουν φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής αλέσεως στη διατροφή τους. Οι ορμονικές αλλαγές μπορούν να οδηγήσουν σε ακμή και κακοσμία του σώματος και η υγιεινή, όπως το ντους και η χρήση αποσμητικού, είναι σημαντική. Μερικές φορές, ένα άτομο μπορεί να βιώσει ένα ευρύ φάσμα συναισθημάτων και είναι χρήσιμο να βρει κάποιον να μιλήσει γι’ αυτό – έναν φίλο, έναν γονέα ή ένα άτομο που εμπιστεύεται. Στα αγόρια, μερικές φορές μπορεί να αναπτυχθεί μαστικός ιστός (γυναικομαστία), αλλά αυτό συνήθως υποχωρεί μέχρι το τέλος της εφηβείας.
Πότε πρέπει να ανησυχείτε;
Εάν ένα κορίτσι έχει περίοδο πριν από την ηλικία των 10 ετών ή δεν έχει αρχίσει να αναπτύσσει μαστικό ιστό μέχρι την ηλικία των 13 ετών ή δεν έχει περίοδο μέχρι την ηλικία των 15 έως 16 ετών, συνιστάται αξιολόγηση από παιδίατρο. Στα αγόρια, η διεύρυνση των όρχεων ή του μεγέθους του πέους πριν από την ηλικία των 9 ετών ή η μη αύξηση του μεγέθους των όρχεων μέχρι την ηλικία των 14 ετών θα πρέπει να οδηγήσει σε αξιολόγηση από τον παιδίατρο.
Πώς να μιλήσετε στο παιδί σας για την εφηβεία
Ένας πολύ καλός τρόπος για να εισάγετε την εφηβεία είναι να του εξηγήσετε ότι τα επόμενα χρόνια θα παρατηρήσει αλλαγές στο σώμα του και ότι αυτές οι αλλαγές είναι φυσιολογικές. Καθώς μεγαλώνει, μπορείτε να του δώσετε περισσότερες πληροφορίες κατάλληλες για την ηλικία του.
Καθώς ένα κορίτσι πλησιάζει στην περίοδό του, είναι καλή ιδέα να φτιάξει ένα «κιτ περιόδου» με σερβιέτες σε μια θήκη με φερμουάρ, ώστε να νιώθει προετοιμασμένη στο σχολείο.
Δεν υπάρχει ακριβές τέλος στην εφηβεία, αν και συνήθως είναι περίπου η εποχή που τα παιδιά σταματούν να μεγαλώνουν σε ύψος. Μέχρι αυτή την περίοδο, οι ορμονικές και σωματικές αλλαγές που προετοιμάζουν το σώμα για την αναπαραγωγή έχουν ολοκληρωθεί.
Σε ένα κορίτσι, η πρώτη περίοδος προς το τέλος της εφηβείας σημαίνει ότι θα είναι σε θέση να μείνει έγκυος. Σε ένα αγόρι, η παραγωγή σπέρματος που συμβαίνει κατά την εφηβεία σημαίνει ότι θα είναι σε θέση να κάνει κάποια γυναίκα έγκυο.
Η συζήτηση για την εφηβεία με το παιδί σας είναι σημαντική, ώστε να νιώθει άνετα να έρχεται σε εσάς με ερωτήσεις κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου αλλαγής στη ζωή του.
Πηγή: Tamar G. Baer, MD, Παιδιατρική Ενδοκρινολογία και Διαβήτης, Pediatrics HealthDay Reporter.